الانسان و العقیده (علامه سید محمد حسین طباطبایی)

الإنسان و العقیدة (الإنسان قبل الدنیا، الإنسان فی الدنیا،، الإنسان بعد الدنیا، رسالة الولایة، علی علیه السّلام و الفلسفة الإلهیة) اين اثر در واقع مجموعۀ چند رساله به زبان عربى، نوشته علامه سيد محمدحسين طباطبايى است كه در يك كتاب جمع شده و با نامى جديد منتشر شده است. عناوين رساله‌‌هاى موجود در اين اثر به ترتيب ذيل است: رسالة الإنسان قبل الدنيا؛ اين نوشتار مختصّ مرحلۀ ما قبل عالم دنياست. مؤلف محترم قائل به وجود دو عالم قبل از اين عالم است. عالم عقل و عالم مثال. رسالة الإنسان فی الدنيا؛ اين نظريه نيز مثل نظريه قبلی از ابداعات علامه می‌باشد. در اين نظريه، ادراكات اعتباری در مقابل ادراكات حقيقی قرار می‌گيرند. انسان اين نكته را متوجه می‌شود كه برای رسيدن به كمال، بايد احتياجات و نواقص پيش پا را كامل كند. رسالة الإنسان بعد الدنيا؛ اين عالم هم با مرگ انسان آغاز می‌شود كه جدا شدن روح از جسم، اولين گام آن است و پايان آن، روز حساب است كه منتهی به بهشت يا جهنم خواهد شد. رسالة الولايه؛ اين نوشتار در پنج فصل ارائه شده كه عبارتند از: بيان دين و ظاهر و باطن آن، توضيح خلقت در نشأۀ اول، معنی كمال و كيفيت اتصال به عالم علوی، توضيح طريق كه چگونه انسان به كمال می‌رسد و استدلال بر طبق معقولات و منقولات نتيجۀ بحث كه رسيدن به كمال انسانی است. علیّ (ع) و الفلسفة الإلهيه؛ اين نوشتار نيز در سه محور به نگارش درآمده است: بيان معنی فلسفه به صورت عامه و معنی فلسفۀ الهيه و شناخت فلسفۀ دينی، بيان برخی صفات امير مؤمنان عليه السّلام؛ مانند شجاعت و فصاحت و … بحث در مراحل معرفة الله بر حسب خطبه توحيدی اميرالمؤمنین عليه السّلام. این اثر دو ویژگى دارد: این پنج رساله، منظومه‌اى علمى و معرفتى کاملى فراهم کرده است برای پاسخ به همه پرسش‌هایى که ممکن است در مورد انسان در جمیع مراحل زندگی‌اش مطرح شود: مرحله قبل از این دنیا، مرحله این دنیا و مرحله بعد از این دنیا و کمالاتى که در دو جهان تحصیل می‌کند و شناخت این مراحل برای عدۀ بسیارى از فرزندان جامعۀ ما مورد اهتمام و نیاز است. نویسنده اثر شخصیتى ممتاز است با ویژگى‌هاى خاصی که او را مورد توجه جویندگان دانش و عاشقان حقیقت قرار داده است. زندگى او ابعاد متعدد درخشانى دارد که هر یک شایستۀ تحقیقى مستقل است.