جایگاه عرف در فقه

جایگاه عرف در فقه سید محمد واسعی عرف پدیده‌ای است اجتماعی که دانش فقه از دیرباز با آن آشنا بوده است. زیرا بسیاری از مباحث فقهی، مشتمل بر مفاهیم و معانی عرفی بوده و از ماهیتی عرفی برخوردارند. بدیهی است درک درست این بخش از متون فقهی که اتفاقا حجم گسترده‌ای از فقه را در بر دارد، مبتنی بر دریافت دقیق مفهوم عرف و تفاهم عرفی است. ضرورت بحث “فقه و عرف” نشات گرفته از این است که تاکنون جایگاه عرف و محدوده کاربرد آن در دانش فقه به خوبی تبیین نشده است و همین امر سبب شده تا برخی نا آشنایان به فقه یا گرفتار افراط شده و به پرتگاه عرفی سازی و عرف مداری فقه گرفتار آیند، یا دچار تفریط شده و در دره نسبیت فهم و انکار مرجعیت عرف در شناخت مفاهیم الفاظ و ضوابط عرفی و عقلایی حاکم بر فهم متون سقوط نمایند. در این راستا پژوهش حاضر سعی دارد با پرداختن به پدیده عرف یعنی مهمترین عنصر استنباط، گامی استوار برداشته و پژوهشی جامع و واقع نگر درباره جایگاه آن در دانش فقه ارائه دهد.