نویسنده در این کتاب، شعر نیما یوشیج را از سه منظر کلی رمانتیسم، رئالیسم و سمبولیسم نقد و بررسی کرده است. وی خود را یادآور میشود: سیر تحولی نیما را در چند خط یا خصیصه کلی، از آغاز تا پایان هر کدام دنبال کردهام. ابتدا به عنوان تقسیم بندی اولیه، گرایش مکتبی سهگانه یعنی رمانتیسم، رئالیسم و سمبولیسم را با همه محاسن و معایبش بهترین یافتم. رمانتیسم مربوط به نخستین دوره شاعری یعنی جوان سالی اوست، لیکن رئالیسم و سمبولیسم را چندان نمیتوان مشمول تقدم و تاخر زمانی دانست، هر چند من رئالیسم را جلو انداختهام. به هر حال بیشتر شعرهای ایام تکامل او تا پایان عمر سمبولیک است در حالی که اوج رئالیسم او در 'کار شب پا' است و پس از آن به ندرت شعری از این دست دارد. آنگاه در درون هر مکتب، اشعار مورد بحث را بر اساس تاریخ سرایش هر شعر آوردهام تا دید زمانی و تاریخی در هر گونه دگرگونی شعر او ملحوظ باشد، ... همچنین از بیان تاثیر رویدادهای تاریخی، سیاسی و اجتماعی بر شعر او هرگز غفلت نکردهام. در گزینش شعرها گاهی به جای زیبایی و ارزشهای هنری ملاکهای دیگری چون وجود خصوصیات مورد نظر در میان بوده است. نقد و تحلیلهای این دفتر به طور کلی آمیزهای از دیدگاه یا روش approach زیبایی شناسی و نقد بیوگرافیک (زندگی نامهای) است. مبنای گزینش نیز وجود ویژگی یا ویژگیهای بارز خاصی است که در بررسی سیر منظم و مستمر تحول اشعار او از این یا آن جنبه گوناگون را در خود دارد.