الأشباه و النظائر فی القرآن الکریم از آثار سودمند یکی از مفسران شیعی مشهور قرن دوم هجری، به نام مقاتل بن سلیمان بلخی (متوفای 150ق، در بصره) است که در آن، معانی متعدد واژه های گوناگون قرآن کریم را بدون رعایت ترتیب موضوعی یا الفبایی شرح داده است.
این اثر، به زبان عربی نوشته شده و آن را دکتر عبدالله شحّاته، تصحیح و آقایان سید محمد روحانی و دکتر محمد علوی مقدم به زبان فارسی ترجمه کرده اند. کتاب حاضر، نام دومی دارد که در ادامه عنوان اصلی و برای توضیح آن آمده است: «کلمات مشترک و هم معنا در قرآن کریم».
دکتر شحّاته در مورد منزلت علمی و اهمیت کتاب حاضر بر آن است که کتاب «الأشباه»، میراث اصیلی از اندوخته های فرهنگی ما و اصلی از اصول علوم قرآنی است. نویسنده آن از نخستین کسانی است که در تفسیر و علوم قرآنی کتابی جامع نگاشته است و کلماتی از قرآن آورده و صورت های گوناگون آن کلمه را که معناهای متفاوت یافته درج کرده است.