کتاب فلسفه حجاب واکاوی حکمت و فواید پوشش اسلامی اثر حسین مهدی زاده نشر موسسه امام خمینی

نویسنده در مقدمه کتاب درباره ضرورت نگاشتن چنین کتابی عنوان کرده است: «اخیراً درباره اهداف دین، مقاصد شریعت و ملاک های احکام به طور عام کتاب هایی نگاشته شده است، اما تا جایی که نگارنده فحص، جستجو و مطالعه کرده است، به جز مقالات مختصر و اندکی که به طور کلی برخی از حکمت ها و فواید حجاب اسلامی را بیان کرده اند، به طور خاص درباره هدف و فلسفه حکم فقهی حجاب اسلامی کار پژوهشی مستقل و جامعی انجام نشده است.» همچنین در تقریظ آیت الله سبحانی درباره کتاب و در ابتدای آن آمده است: اثری که هم اکنون در دست خواننده گرامی است، تألیف دانشمند محترم، جناب آقای حسین مهدی زاده است که توانسته با بیان روشن، مقام و موقعیت حجاب را در شریعت اسلام و حکم خرد بیان کند. ما مطالعه این کتاب را به جوانان و به ویژه خواهران توصیه می کنیم.» کتاب دارای پنج فصل با عناوین «مفهوم شناسی»، «مباحثی در باب فلسفه و حکمت احکام»، «فلسفه تشریع حکم حجاب اسلامی»، «برخی فواید عمده حجاب اسلامی» و «پاسخ برخی شبهه ها» است. فصل اول به مفهوم برخی کلیدواژه ها مانند حجاب، عفاف و لباس در لغت، قرآن و حدیث پرداخته است. برخی حکمت ها و فواید حجاب اسلامی با توجه به آیات قرآن در این فصل، «حفظ رازها و حراست از کرامت و احترام انسان با ایمان»، «ایجاد امنیت برای اهل خانه و خانواده» و «پیشگیری از مفاسد» عنوان شده است. همچنین مفهوم اصلاحی حجاب در عرفان، فقه، و معنای گسترده حجاب و پوشش اسلامی نیز در این فصل بیان شده است. برخی مراتب و درجات حجاب و پوشش مانند حجاب تحمیلی، حجاب تقلیدی، حجاب مصلحتی، حجاب تعقلی و حجاب تعبدی نیز در فصل اول بررسی شده و هچنین درباره مفهوم حکمت و فلسفه احکام بحث شده است. در این فصل اشاره شده است که معنای لغوی واژه حجاب، مانع، حایل و پرده است که ملازم با معنای ستر و پوشش است. فصل دوم کلیاتی درباره فلسفه و حکمت احکام شرعی در بردارد. در این فصل به پرسش هایی از قبیل «خاستگاه و منشأ بحث هدفمندی و فلسفه و حکمت احکام چیست؟»، «تحقیق و آگاهی درباره فلسفه احکام چه اهمیتی دارد؟»، «دیدگاه مخالفان تحقیق درباره فلسفه احکام چیست؟»، «این دیدگاه با چه نقدهایی روبروست؟»، «پیشینه بحث فلسفه احکام چه میزان است؟»، «آیا بحث فلسفه احکام در آیات و احادیث و در صدر اسلام نیز مطرح بوده است؟»، «برخی لغزش ها و خطاها در بحث شناخت فلسفه احکام چیست؟»، «برخی روش های آگاهی از فلسفه احکام چیست؟»، «فواید شناخت فلسفه احکام چیست؟»، «نگاه عمل گرایانه محض به فلسفه احکام با چه آسیب و آفتی روبروست؟»، «فلسفه احکام چه اقسامی دارد؟» و «آیا فلسفه و حکمت احکام اسلامی واحد است یا متعدد؟» پاسخ داده شده است. در فصل سوم به این پرسش پاسخ داده شده است که فلسفه و هدف تشریع حکم حجاب اسلامی چیست؟، همچنین درباره برخی پوشش های باطنی همچون حیا، عفت، تقوا، دین، ایمان و ایمان دینی بحث شده است. در این فصل با استناد به آیات و احادیث پرشمار، این دیدگاه مطرح می شود که حفظ و تقویت پوشش های باطنی، فلسفه اصلی تشریع حکم حجاب اسلامی هستند و این امور باطنی تفاوت های کوچکی با یکدیگر دارند، اما در یک عنصر معنایی مشترک هستند و آن، منع و بازداری انسان از مفاسد و ناپاکی ها و فراهم کردن زمینه برای حرکت انسان به سوی پاکی ها و ارزش های جاوید انسانی است که به کار رفتن کلمات افعل تفضیلی همچون اطهر و ازکی، در آیات و روایات و احادیث مربوط به حجاب اسلامی، دلیلی بر این مدعاست. فصل چهارم به در پاسخ به این سؤال تدوین شده است که مهم ترین فواید حجاب اسلامی چیست؟ و در پاسخ به این پرسش در این فصل، چند فایده عمده حجاب اسلامی از قبیل «رعایت احترام و ارزش بانوان»، «ضابطه مندی رابطه جنسی»، «پیشگیری از مفاسد» و «تعدیل غریزه خودنمایی و تسهیل خودسازی روحی و معنوی» تبیین شده اند. در این فصل تببین شده است که «در بین پوشش های باطنی، مقوله عفت- که با تعبیر تقوای جنسی در مباحث حجاب اسلامی می توان از آن یاد کرد- نقش محوری و مرکزی دارد؛ زیرا همانگونه که از تعبیر برخی احادیث مثل «العفه رأس کل خیر» استفاده می شود، تمام مصالح و فواید دیگر حجاب اسلامی از برکات و ثمرات عفت و تقوای جنسی است؛ چون با برخورداری انسان از ملکه عفت و تقوای جنسی در حجاب اسلامی، دیگر فواید و فلسفه ها نیز به وجود می آیند.» فصل پنجم به پاسخ به برخی شبهه ها اختصاص دارد. «شبهه تفکیک عفاف از حجاب»، «شبهه تقابل عرفان با حجاب»، «شبهه ضدیت حجاب با آزادی»، «شبهه حق شخصی پنداشتن حجاب» و «شبهه تبعیض آمیز بودن حجاب» در این بخش پاسخ داده شده اند. در این بخش در پاسخ به شبهه تقابل حجاب و عرفان با توضیح معنای اصطلاحی حجاب در عرفان و فقه اسلامی مشخص می شود که این مسئله از یک مغالطه اشتراک لفظی سرچشمه می گیرد و همچنین در پاسخ به شبهه حق شخصی بودن حجاب عنوان می شود؛ اول اینکه حجاب حق نیست، بلکه تکلیف و حکم الهی است و دوم اینکه حجاب بیشتر مقوله ای اجتماعی است تا فردی. در پایان نویسنده به ارائه چند پیشنهاد از قبیل پیشنهادهای علمی و نظری و پیشنهادهای عملی و کاربردی پرداخته است. کتاب «فلسفه حجاب؛ با بررسی حکمت و فواید پوشش اسلامی» پس از ذکر منابع و نمایه ها در 215 صفحه به پایان می رسد.