کتاب تطورشناسی سیره نگاری با تکیه بر نقش اصحاب امامان نوشته حسین حسینیان مقدم نشر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

اصحاب امامان (ع) با رویکرد کلامی- فضایلی و بن مایه دفاع از اندیشه امامت به نگارش نبردهای امام علی (ع) پرداختند. تقابل دو جریان علوی و اموی و اصرار مروانیان به تحریف نقش آن امام (ع) در حوادث عصر نبوی، سبب شد تا اصحاب امامان (ع) به نگارش سیره نبوی نیز بپردازند و در گسترش نگارش سیره نبوی و سیره اهل بیت (ع)، تأثیر به سزایی داشته باشند. مطالعات تطبیقی نشان می دهد که آنان انحصار تدوین سیره نبوی را در زادگاهِ مدنی خود و وابستگی آن را به یک جریان فرهنگی خاص درهم پیچیدند، سیره نگاری عراقی را با گشودن محورهای جدیدی بنیان نهادند و آن را در دوشاخه شیعی و سنی سرعت بخشیدند. سیره نگاری اصحاب امامان (ع)، شامل سیره نبوی و سیره اهل بیت (ع)، با دو ریز جریان واگرا و هم گرا و در گرایش های امامی، زیدی و فَطَحی استمرار یافت و امامیه بیشترین نقش و زیدیه و فَطَحیه کمترین نقش را ایفا کردند. پژوهش حاضر با رویکرد علمی، تطور سیره نگاری را با تأکید بر آثار اصحاب امامان شیعه (ع) بررسی می کند و از ذهن شناسی مؤلفان، ذکر اخباری از آنان و رهگیری و مقایسه برخی اخبار برای گمانه زنی بیشتر بهره می برد و به مسائلی مانند جایگاه علمی اصحاب و بستر حرکت آنان، بنیان گذاری یا استمرار بخشی حرکت علمی اصحاب، انعکاس اخبار آنان در نسل های بعدی، گونه شناسی فکری، صنف شناسی نگارشی، نوع شناسی تعامل آنان با دیگران و فرایندشناسی انتقال علوم به اصحاب و از آنان به آیندگان می پردازد.