کتاب فلسفه اقتصاد تطبیقی اثر دکتر محمد جواد توکلی انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه جلد 2

کتاب فلسفه اقتصاد تطبیقی2 به بررسی مبانی هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی اقتصاد متعارف و اسلامی می‌پردازد. اقتصاد متعارف با پذیرش هستی‌شناسی طبیعت‌گرایانه، بر سه مبنای هستی‌شناختی فردگرایی اتم‌وار، عقلانیت اقتصادی و نظم خودجوش بازار بنا شده است. این رویکرد طبیعت‌گرایانه باعث فاصله‌گرفتن نظریه‌های اقتصادی از عینیت اقتصادی شده است. در مقابل، اقتصاد اسلامی با پذیرش هستی‌شناسی توحیدی، تعامل فردگرایی و جمع‌گرایی، عقلانیت قابل تکامل و ترکیب مکانیزم‌های بازاری و اخلاقی نگاهی واقع‌گرایانه‌تر دارد. هرچند نظریه‌پردازان اقتصاد متعارف تلاش می‌کنند تا نظریه‌های خود را عاری از ارزش‌داوری جلوه دهند؛ آنها هم به تحلیل ارزشی می‌پردازند و هم درگیر ارزش‌داوری معرفتی و اخلاقی (آرمانی، وضعیتی و رفتاری) می‌شوند. این ارزش‌داوری در قالب فروض، قضاوت و توصیه ارزشی ظاهر می‌شود. نظریه‌های اقتصاد اسلامی نیز حاوی تحلیل ارزشی و همچنین ارزش‌داوری‌ معرفتی و اخلاقی می‌باشند. تمایز در ارزش‌های نهفته در نظریه‌های اقتصادی می‌تواند یکی از ملاک‌های تمایز نظریه‌های اقتصاد متعارف و اسلامی باشد.