کتاب داوری در فقه امامیه اثر دکتر حسین هوشمند فیروز آبادی انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

در کنار رسیدگی دادگاه‌ها به اختلافات میان مردم و صدور رأی، شیوه حل‌اختلاف از طریق داوری و تحکیم که در اصطلاح فقهی «قضاوت ‌تحکیمی» قلمداد می‌شود نیز یک شیوه رسیدگی است که امروزه در حل دعاوی حقوقی بدلیل اینکه شیوه‌ای سریع و تخصصی و نوعی قضاوت خصوصی محسوب می‌شود و به حاکمیت اراده طرفین اختلاف در تعیین داور و در انتخاب شیوه رسیدگی احترام می‌گذارد، روز‌به‌روز در حال گسترش است. فقه امامیه به این شیوه حل‌اختلاف در کنار قضاوت توجه داشته و در چندین باب بدان پرداخته است. بخشی از مباحث داوری و حکمیت در باب نکاح و در بحث نحوه حل‌اختلاف میان زوجین ناسازگار، بخشی دیگر در باب جهاد و بحث تحکیم با کفار و عمده مباحث در باب قضاء و صحبت از انواع قضاوت مطرح شده است. فقها پیرامون مشروعیت داوری، ماهیت آن و نیز در خصوص قلمرو تأثیر رأی داور و حدود شناسایی و اجرای آن بحث نموده‌اند.