کتاب جزیره خارک، دُر یتیم خلیج فارس اثر جلال آل احمد

کتاب جزیره خارک، دُر یتیم خلیج فارس اثر جلال آل احمد انتشارات پیرامید کتاب جزیره خارک دٌر یتیم خلیج فارس جزو کارهای سفرنامه ای جلال آل احمد در موضوع جغرافیای شهرها می باشد. و در آن موقعیت منطقه ای، آداب و رسوم اهالی, زبان محلی و در کل تمام آداب و سنن آن منطقه را در ده فصل بازگو می‌کند. آل احمد در بخشی از کتاب به تحولات و پیشرفت‌هایی که ناشی از اکتشافات و صادرات نفت و مواد نفتی است اشاره دارد. وی در سفر کوتاه خود به جزیره آغاز این تحول را به چشم دیده است. نویسنده در این کتاب سعی کرده که زندگی روزمره و وضعیت مردمان ساکن در جزیره اعم از بومیان و کارگران و مهندسان و یکنواختی روزهایشان را نشان بدهد. فصل اول، همان مقدمه مولف می‌باشد. در فصل دوم به نام و تاریخ جزیره پرداخته است. در فصل سوم و چهارم از زندگی بومیان در زندگی مهندسان و کارگرانی که به تازگی بدانجا رفته‌اند، سخن رفته. فصل پنجم شرح مفصلی است، درباره گورهای کنده از سنگ برسم هخامنشیان، معبد نپتون یا ناهید، دخمه‌های مسیحی و قبرستان‌های مسلمانان.و فصل ششم، درباره تاریخ خارک است از اسلام تا به امروز. فصل هفتم آخرین دیدار نام دارد. فصل هشتم به افسانه و روایت اختصاص داده شده و در آن سه افسانه به لهجه محلی و یک افسانه به فارسی نقل شده. در فصل نهم و دهم به فرهنگ نام متفرعات خرما، انواع ماهی‌ها، بادهای محلی، گیاه‌ها، درختان، چرندگان، پرندگان، مقبره‌ها و قبرستان‌ها آورده شده است. و سرانجام با ده ضمیمه که شامل گزارش ادوارد آیوز، ماجراهای «کنیپ هازن» رئیس دار التجاره هلندی‌ها در خارک، گزارش دیگری از کاپتن استیف، نظر هرتسفلد و دکتر گیرشمن درباره خارک باستان، گزارشی از نویسنده فارس نامه ناصری، متن سخن رانی دکتر گیرشمن، جال خارک خاندان مهلب، آنچه فرزدق سروده و ترجمه آن، مولف ضمیمه آخر را به میرمهنا و عاقبت او پرداخته است. سپس در پایان داستانی از حضرت سلیمان که در قصص الانبیاء جویری آمده است.